ทำไมคนไทยจึงตักบาตรพระสงฆ์? (การถวายภัตตาหาร)

การตักบาตรเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่ชาวไทยพุทธปฏิบัติกันอย่างแพร่หลาย เป็นวิธีหนึ่งในการสนับสนุนพระสงฆ์ผู้ศึกษาและปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ด้วยการถวายอาหารแด่พระสงฆ์

ในขณะเดียวกัน เราเองก็ได้เรียนรู้ที่จะเป็นผู้ให้และรู้จักการปล่อยวาง

การออกบิณฑบาต

ตั้งแต่รุ่งเช้าจนถึงประมาณ 7 โมงเช้า พระสงฆ์จะเดินเท้าเปล่าพร้อมบาตรไปรอบ ๆ บริเวณวัด พระสงฆ์ที่มีพรรษามากกว่าจะเดินอยู่ด้านหน้า ส่วนพระสงฆ์ที่อายุน้อยกว่าจะเดินตามอยู่ด้านหลัง

พระสงฆ์ไม่ได้ประกอบอาหารรับประทานเอง แต่ต้องพึ่งพาศรัทธาและความเมตตาจากพุทธศาสนิกชนทั่วไป ดังนั้น พระสงฆ์จึงรับอาหารที่ผู้คนถวาย

เนื่องจากข้าวเป็นอาหารหลักของคนไทย เราจึงมักถวายข้าวพร้อมกับอาหารประเภทต่าง ๆ แด่พระสงฆ์

ในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ผู้คนนิยมถวายข้าวเหนียวแทนข้าวสวย

การถวายอาหารที่ดีที่สุด

ชาวไทยให้ความเคารพพระสงฆ์เป็นอย่างมาก เนื่องจากพระสงฆ์อุทิศตนเพื่อศึกษาและปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ซึ่งเป็นหนทางในการหลุดพ้นจากความทุกข์ หลังจากศึกษาและปฏิบัติเป็นเวลาหลายปี พระสงฆ์จะถ่ายทอดคำสอนเหล่านี้แก่พุทธศาสนิกชน

ด้วยเหตุนี้ คนไทยจึงมักเลือกถวายอาหารที่ดีที่สุดที่มีแด่พระสงฆ์

ผู้ที่มีเวลามักจะหุงข้าวและเตรียมอาหารตั้งแต่เช้าตรู่

เมื่อข้าวสุกใหม่ ๆ เราจะตักข้าวส่วนหนึ่งจากหม้อแยกไว้สำหรับถวายพระสงฆ์

เช่นเดียวกับอาหารอื่น ๆ ที่เตรียมไว้ เช่น แกงและปลาทอด เราจะแบ่งอาหารบางส่วนใส่ถุงไว้สำหรับการตักบาตร

ผลไม้ก็ได้รับการคัดเลือกอย่างพิถีพิถันเพื่อถวายแด่พระสงฆ์เช่นกัน

คนไทยจำนวนไม่น้อยเชื่อว่าการถวายอาหารที่ดีและสวยงามจะนำมาซึ่งความงดงามในชาติหน้า

การตักบาตร

พุทธศาสนิกชนที่มีบ้านอยู่ตามเส้นทางที่พระสงฆ์ออกบิณฑบาตจะรออยู่หน้าบ้าน ส่วนผู้ที่ไม่ได้อยู่ตามเส้นทางสามารถเดินทางไปยังจุดต่าง ๆ บนถนนที่พระสงฆ์เดินผ่าน

หากต้องการถวายอาหาร ควรถอดรองเท้า ก้มตัวเล็กน้อย และประนมมือไว้บริเวณหน้าอก ท่าทางการประนมมือนี้เรียกว่า ไหว้ ในภาษาไทย

หากบาตรของพระสงฆ์ยังไม่เต็ม พระสงฆ์จะเปิดฝาบาตรเพื่อรับอาหารจากผู้ถวาย

โดยทั่วไปจะถวายข้าวก่อน ตามด้วยอาหาร ขนม ผลไม้ และน้ำหรือเครื่องดื่มอื่น ๆ หากบาตรเต็มแล้ว สามารถวางสิ่งของที่ถวายไว้บนฝาบาตรแทนได้

บางคนยังนำช่อดอกไม้มาถวายเพื่อวางไว้หน้าพระพุทธรูปภายในวัดอีกด้วย

สุดท้าย ผู้ถวายจะไหว้พระสงฆ์ ซึ่งพระสงฆ์มักจะให้พรสั้น ๆ แก่ผู้ถวาย

ปัญหาในปัจจุบัน

สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยคงไม่แปลกใจที่อาหารไทยมีรสชาติหวานค่อนข้างมาก

เรื่องนี้อาจกลายเป็นปัญหาสำหรับพระสงฆ์ เนื่องจากบาตรมักเต็มไปด้วยขนมและของหวานที่ผู้คนตั้งใจนำมาถวายด้วยความปรารถนาดี ปัญหาดังกล่าวมีส่วนทำให้พระสงฆ์จำนวนมากมีภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน

เรียนรู้วัฒนธรรมไทย

ชอบบทความนี้ไหม? เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับภาษาไทยในกรุงเทพฯและวัฒนธรรมไทยได้จากบทความอื่น ๆ ในบล็อกของเรา